علوم آزمایشگاهی

علوم آزمایشگاهی

1- نام دوره و تعریف رشته

کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی

(Medical laboratory sciences)

علوم آزمایشگاهی شاخه‌ای از علوم پزشکی است که در ارتباط با آنالیز آزمایشگاهی خون مایعات و انساج بدن انسان به‌منظور تشخیص بیماری پیگیری درمان و حفظ سلامت افراد جامعه می‌باشد.

 

 

 

2- تاریخچه رشته و پیشرفت‌های جدید

این رشته که به نام مدیکال تکنولوژی در دانشگاه‌های جهان آموزش داده می‌شد، در سال 1976 Credentialing Agency National آن را به Medical Laboratory Sciences (MLS) تغییر نام داد به‌طوری‌که در حال حاضر این رشته به نام‌های Medical Laboratory Sciences و یا Clinical Laboratory Sciences وجود دارد. اکثراً معتقدند که نام جدید وظایف حرفه‌ای شاغلین این رشته که به نام ClinicalLaboratory Sciences Officer (MLSO) نامیده می‌شوند را بهتر بیان می‌کند. در ایران دوره کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی از سال 1347 در دانشگاه‌های تهران شیراز اصفهان تبریز اهواز و... تأسیس گردید که بعد از انقلاب فرهنگی به‌صورت کاردانی و کارشناسی ناپیوسته درآمد. در این رشته به‌موازات پیشرفت علوم پزشکی و گسترش دامنه روش‌های تشخیصی تجهیزات آزمایشگاهی نیز بسیار پیشرفت کرده به‌طوری‌که امروزه شاغلین این رشته از دستگاه‌های الکترونیکی و اتوماتیک بسیار دقیق و حساس برای انجام آزمایشات مختلف بهره می‌گیرند.

 

3- ارزش‌ها و باورها (فلسفه برنامه)

فلسفه اصلی تدوین این برنامه درسی تربیت نیروی انسانی کارشناس در رشته علوم آزمایشگاهی بر اساس وظایف حرفه‌ای تعریف‌شده و معین در جامعه است.به‌طوری‌که اصول اساسی تعلیم و تربیت که شامل رشد شخصیتی و افزایش قدرت تفکر و شایستگی حرفه‌ای و ایجاد مهارت‌های یادگیری مداوم را در دانش‌آموختگان برای ارائه خدمات آزمایشگاهی مطلوب در برداشته باشد.

 

4- مأموریت برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی

مأموریت اصلی رشته علوم آزمایشگاهی تربیت افرادی است که بتوانند در آزمایشگاه‌های بالینی بیمارستان‌ها و آزمایشگاه‌های مراکز بهداشتی با دانش اختصاصی که آموخته‌اند و با به‌کارگیری دستگاه‌های الکترونیکی پیچیده و روش‌های متعدد آزمایشات مختلف را روی خون و یا دیگر مایعات و انساج بدن انجام دهند. اطلاعات و نتایج به‌دست‌آمده از این آزمایشات پزشک را در تشخیص بیماری روند درمان و حفظ سلامت جامعه یاری می‌دهد. نظر به اینکه این رشته دائماً در حال تغییر و توسعه است فارغ‌التحصیلان این رشته باید به نحوی آموزش ببینند که دانش و مهارت کافی برای تطبیق خود با تکنولوژی جدید را داشته باشند.

 

5- چشم‌انداز برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی

آزمایشگاه‌های بالینی و بهداشتی در طی چند دهه گذشته از بخش کوچک که با چند دستگاه ساده و روش‌های سنتی فیزیک شیمیایی تبدیل به مراکزی بزرگ با تجهیزات بسیار پیشرفته و شاخه‌های متعدد گردیده است.این تغییرات شگرف و سریع کارکنانی را طلب می‌کند که علاوه بر مجهز بودن به سلاح دانش روز قادر به استفاده از تجهیزات و دستگاه‌های پیچیده الکترونیکی و کامپیوتری و انجام روش‌های جدید تشخیصی و مولکولی باشند. لذا چشم‌انداز بازار کار برای کارشناسان ورزیده و متبحر علوم آزمایشگاهی در حال و آینده در بستر روبه‌پیشرفت آزمایشگاه‌های بالینی و بهداشتی و کارخانه‌ها و شرکت‌های تولید و پخش مواد و وسایل آزمایشگاهی بسیار روشن و نمایان می‌باشد.

  6- اهداف کلی

هدف از برنامه آموزشی کارشناسی علوم آزمایشگاهی تربیت دانشجویان برای ارائه خدمات آزمایشگاهی است. در این برنامه تعلیمات عمومی و اختصاصی لازم به دانشجویان داده‌شده تا علاوه بر درک کافی از انسان فرهنگ حکم بر آن و محیط اطرافش از عهده انجام آزمایشات اولیه و معمول در آزمایشگاه‌های بهداشتی و بالینی بر آیند.

 

 7- نقش دانش‌آموختگان

دانش‌آموختگان دوره کارشناسی رشته علوم آزمایشگاهی علاوه بر رشد شخصیتی و تفکر علمی که طی دوره آموزش کسب نموده‌اند قادر خواهند بود آزمایشات بالینی تحقیقاتی و خدمات وابسته را در مراکز زیر به‌عنوان کارشناس انجام دهند.

1- آزمایشگاه‌های بالینی بیمارستان‌های دولتی و خصوصی

2- آزمایشگاه‌های مراکز بهداشتی

3- آزمایشگاه‌های تشخیص طبی خصوصی

4- انستیتوها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی

5- کارخانه‌ها تولید وسایل و مواد آزمایشگاهی

6- شرکت‌های پخش فراورده‌های بیولوژیک و آزمایشگاهی

7- آزمایشگاه‌های پزشکی قانونی

8- آزمایشگاه‌های سازمان انتقال خون

 

8- وظایف حرفه‌ای دانش‌آموختگان

کارشناسان علوم آزمایشگاهی برای انجام خدمات آزمایشگاهی از انواع تجهیزات و روش‌های مختلف آزمایشگاهی بهره‌مند خواهند شد این روش‌ها شامل مطالعات میکروسکوپی روش‌های تشخیص مولکولی روش‌های مختلف تجزیه شیمیایی و ایمونولوژیکی و شناسایی باکتریولوژیکی می‌باشند. این افراد نه‌فقط آزمایشات مختلف را انجام می‌دهند بلکه از اهمیت و اعتبار داده‌های به‌دست‌آمده با تکرار آزمایشات و به‌کارگیری روش‌های مختلف کنترل کیفی و مشاوره با پزشکان و دیگر کارکنان بهداشتی درمانی نیز باید اطمینان حاصل نماید. سرپرستی کاردان‌های علوم آزمایشگاهی بر عهده این افراد می‌باشد.

 

 9- استراتژی‌های اجرایی برنامه

برنامه آموزشی مقطع کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی طوری تدوین‌شده است که دارای استراتژی‌های زیر باشد:

1- خدمات آزمایشگاهی بالینی موردنیاز جامعه را برآورده سازد.

2- خدمات آزمایشگاهی موردنیاز مراکز بهداشتی کشور که برای پیشگیری و حفظ سلامت لازم است تأمین نماید.

3- از اصول و فنون جدید روش تدریس و یادگیری در حیطه نظری – عملی و کارآموزی در عرصه استفاده گردد.

4- فارغ‌التحصیلان بتوانند در حیطه‌های مختلف آموزشی تحقیقاتی خدماتی و تولیدی خدمات آزمایشگاهی موردنیاز جامعه را پوشش دهند.

5- نظر به تغییر سریع و مداوم روش‌های آزمایشگاهی فارغ‌التحصیلان این رشته از توانائی تطبیق خود با تکنولوژی جدید برخوردار باشند.

 

10-  شرایط و نحوه پذیرش دانشجو

بر اساس آزمون سراسری می‌باشد.

 

11- رشته‌های مشابه در داخل کشور

این رشته در مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در اکثر دانشگاه‌های علوم پزشکی وجود داشت ولی پس از حذف دوره کاردانی و تبدیل آن به کارشناسی پیوسته از سال 1387 در مقطع کارشناسی پیوسته دانشجو می‌پذیرد.

 

 12- رشته مشابه در خارج از کشور

در تعداد زیادی از دانشگاه‌های معتبر جهان این رشته به نام‌های Medical Laboratory Sciences و Sciences Clinical Laboratory وجود دارد.

 

13- آینده تحصیلی

فارغ‌التحصیلان دوره کارشناسی علوم آزمایشگاهی می‌توانند در هریک از شاخه‌های علوم پایه پزشکی در مقطع کارشناسی ارشد و سپس دکترای تخصصی (PhD) ادامه تحصیل دهند.

 

 14- طول دوره و ساختار آن

متوسط طول دوره کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی 4 سال و نظام آموزشی آن مطابق آیین‌نامه آموزشی کارشناسی پیوسته مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی است.

 

  15- تعداد واحدهای درسی

- دروس عمومی: 22 واحد

- دروس پایه: 31 واحد

- دروس اختصاصی: 61 واحد

- کارآموزی در عرصه:  16 واحد

- جمع واحد: 130 واحد