جشنواره قرآنی نباید هنر را به یک رقابت صرف تقلیل دهد

مهران ذوالقدر، داور رشته معرق بخش هنری سی‌اُمین جشنواره قرآن و عترت وزارت بهداشت، در گفت‌وگو با خبرنگار اعزامی ایکنا به شاهرود با اشاره به مراحل مختلف داوری آثار این دوره گفت: در این دوره از جشنواره، داوری آثار در سه مرحله انجام شد که مرحله نخست به‌صورت مجازی و بر اساس تصاویر آثار بود، اما در مراحل بعدی، آثار به‌صورت حضوری مورد بررسی قرار گرفتند، در مرحله نهایی نیز فرصت داشتیم آثار را از نزدیک ببینیم و با صاحبان آن‌ها درباره نحوه تولید و اجرای آثار گفت‌وگو کنیم.

وی افزود: در مرحله حضوری، داوری با حضور دو داور و با همفکری و تبادل نظر انجام شد و در مرحله سوم نیز علاوه بر مشاهده دقیق آثار از نزدیک، گفت‌وگو با دانشجویان و آشنایی با روند شکل‌گیری هر اثر، به ارزیابی دقیق‌تر کمک کرد.

ذوالقدر درباره شاخص‌های مورد توجه در داوری آثار هنری اظهار کرد: در یک اثر قرآنی، نمی‌توان جنبه هنری و محتوای قرآنی را کاملاً از یکدیگر جدا کرد. خودِ قرآن یک کار هنری است و لذا هنرمند باید بتواند آیه یا مفهوم قرآنی را با زبان هنر به مخاطب منتقل کند.

وی ادامه داد: ظرافتی که هنرمند در اجرای اثر به کار برده، میزان نوآوری، سبک و شیوه اجرای کار و حتی جزئیاتی مانند قاب اثر، همگی در ارزیابی نهایی تأثیرگذار هستند. بنابراین فقط این مسئله مطرح نیست که یک آیه به شکل درست در اثر اجرا شده باشد، بلکه چگونگی ارائه آن آیه و کیفیت هنری اثری که در نهایت شکل گرفته نیز اهمیت دارد.

این داور بخش هنری جشنواره قرآن و عترت وزارت بهداشت در پاسخ به این پرسش که آیا در داوری، وجه قرآنی اثر اولویت بیشتری دارد یا جنبه هنری و میزان ارتباط آن با مخاطب، گفت: این دو از یکدیگر جدا نیستند. وقتی فردی یک اثر قرآنی خلق می‌کند، در واقع باید محتوای قرآن را در قالب هنر ارائه دهد و همین مسئله باعث می‌شود کیفیت هنری، ظرافت اجرا و توانایی اثر در برقراری ارتباط با مخاطب نیز اهمیت پیدا کند.

وی با اشاره به یکی از آثار شاخصی که در این دوره از جشنواره توجه او را جلب کرده است، اظهار کرد: در میان آثار، اثری دیدم که برای من بسیار جالب و قابل توجه بود. در این اثر، حدود دو یا سه آیه قرآن با یکدیگر ترکیب شده بودند و در کنار آن‌ها از طرح دو پروانه نیز استفاده شده بود. ترکیب‌بندی اثر بسیار زیبا بود و نسبت به بسیاری از آثار دیگر، کار متفاوت و قابل توجهی به شمار می‌رفت.

ذوالقدر افزود: این اثر البته یک ایراد جزئی داشت، اما در مجموع از نظر اجرا و زیبایی، کار بسیار خوبی بود و در میان آثار ارائه‌شده، جایگاه قابل توجهی داشت.

وی درباره مهم‌ترین ضعف آثار هنری ارائه‌شده از سوی دانشجویان در جشنواره‌های قرآنی گفت: چیزی که در این دوره بیشتر به چشم آمد، کمبود زمان بود. بسیاری از دانشجویان نیز عنوان می‌کردند که فرصت کافی برای آماده‌سازی اثر نداشته‌اند و به همین دلیل نتوانسته‌اند آن چیزی را که در ذهن داشته‌اند، به‌طور کامل اجرا کنند.

این هنرمند ادامه داد: در بعضی آثار، برش‌های بسیار خوبی انجام شده بود و آیه‌ها با دقت و ظرافت بریده شده بودند، اما در بخش‌هایی مانند قاب‌بندی یا رنگ‌آمیزی، ضعف‌هایی دیده می‌شد. حتی در مواردی رنگ به‌خوبی روی چوب اجرا نشده بود و کیفیت مطلوبی نداشت. به نظر می‌رسید دانشجو آن‌قدر برای آماده‌سازی بخش اصلی اثر زمان صرف کرده که دیگر فرصت کافی برای پرداخت نهایی و اجرای کامل جزئیات نداشته است.

وی با تأکید بر نقش زمان و حوصله در خلق آثار هنری نفیس گفت: یکی از تفاوت‌های نسل امروز با گذشته، کم شدن صبر و حوصله برای رسیدن به یک نتیجه دقیق و نفیس است. نسل‌های گذشته زمان بیشتری برای یک اثر می‌گذاشتند، مراحل مختلف کار را با حوصله انجام می‌دادند و برای رسیدن به نتیجه نهایی، تحمل و صبر بیشتری داشتند.

ذوالقدر تصریح کرد: امروز بسیاری از جوانان و دانشجویان دوست دارند کار را سریع‌تر به نتیجه برسانند. این عجله باعث می‌شود گاهی اثر از نظر ایده و اجرای اولیه خوب باشد، اما در پرداخت نهایی و ظرافت‌هایی که می‌تواند آن را به یک اثر نفیس تبدیل کند، ضعف داشته باشد.

وی درباره تأثیر حضور رشته‌های هنری در جشنواره‌های قرآن و عترت بر ارتباط بیشتر دانشجویان با قرآن گفت: قطعاً هنر می‌تواند دانشجو را به قرآن نزدیک‌تر کند. وقتی یک دانشجو قرار است آیه‌ای از قرآن را در قالب یک اثر هنری اجرا کند، دیگر صرفاً یک تماشاگر نیست، بلکه در تمام مراحل شکل‌گیری اثر با آن آیه همراه می‌شود.

این داور بخش هنری جشنواره قرآن و عترت وزارت بهداشت افزود: دانشجو هنگام اجرای اثر، آیه را کلمه به کلمه و حتی حرف به حرف دنبال می‌کند؛ از بُرش حروف و کلمات گرفته تا رعایت اعراب و ظرافت‌هایی که در اجرای اثر وجود دارد. او برای تمام شدن یک آیه، مرحله به مرحله با آن همراه می‌شود و همین فرایند می‌تواند فرصتی برای توجه بیشتر به آیه و حتی تأمل در معنای آن فراهم کند.

ذوالقدر در پایان گفت: به همین دلیل، حضور هنر در جشنواره‌های قرآنی را نباید صرفاً یک رقابت هنری دانست. هنرمند دانشجو در مسیر خلق یک اثر قرآنی، برای مدتی با آیه زندگی می‌کند و همین همراهی می‌تواند یکی از راه‌های پیوند عمیق‌تر نسل جوان با قرآن باشد.